Gidsen over schrijven, presenteren en werken met data

Read this page in English

Waar een gids hier voor is

Een gids beantwoordt hóé je iets doet. Of je van tool moet wisselen is een andere vraag met eigen pagina's, en die twee door elkaar halen levert een handleiding op die je niet kunt vertrouwen en een vergelijking die je niet kunt volgen. Op deze vier pagina's staat dus nergens dat je moet overstappen; waar een grens ertoe doet wordt die genoemd, en vergelijk Tougather met je huidige tools is de plek waar dat betoog wél staat.

Die afspraak bepaalt wat erin komt. Een scriptiegids die uitgaat van één bepaalde editor is nutteloos voor wie van de opleiding Word móét gebruiken, dus gaat de scriptiegids over nummering, kruisverwijzingen, bronstijlen en de staat waarin je begeleider het bestand wil hebben — dingen die in elke tool waar zijn en in elke tool duur worden als je ze laat liggen. De offlinegids behandelt Google Docs, Microsoft 365 en Notion voordat er één zin over deze tool staat, want voor de meeste lezers gaat het antwoord over het programma dat ze al open hebben.

Geschreven tegen iets dat gedraaid heeft

De formulegids is het duidelijkste geval. Alle twintig voorbeelden zijn uitgevoerd tegen één klein project van twee tabellen, en de regel onder elke formule is wat de motor teruggaf — inclusief het voorbeeld dat er verkeerd uit komt. Er zitten 167 functies in, en negen ontbreken met opzet in plaats van per ongeluk: RAND, RANDBETWEEN, UNIQUE, SORT, FILTER, TRANSPOSE, INDIRECT, OFFSET en macro's. Typ je er zo een, dan krijg je een zin met de reden en geen #NAME?.

Voor Nederlandse lezers zit daar één ding bij dat je vooraf wilt weten: de functienamen vertalen niet mee met je taalinstelling zoals Excel dat doet. Je typt SUM, IF en VLOOKUP, niet SOM, ALS en VERT.ZOEKEN, en de foutcodes zijn om dezelfde reden Engels. De puntkomma tussen argumenten wordt wél geaccepteerd, want dat is wat een Nederlandse Excel schrijft, en de csv-lezer raadt het scheidingsteken zelf over komma, puntkomma, tab en pipe. Beide namenlijsten staan in de formulegids naast elkaar.

Waar een gids het product aanraakt, geldt dezelfde regel. Bronvermelding kan in vier stijlen — APA 7, MLA 9, Chicago en Harvard — en een bron die uit een DOI of een BibTeX-regel gelezen is, markeert de velden die geraden zijn als onzeker, want de bronlezer gaat nooit het netwerk op. De inhoudsopgave wordt bij elke weergave afgeleid en nooit opgeslagen, dus die kan niet met het document in tegenspraak raken. Paginanummers gaan de Word-export in en overleven een browserafdruk niet, omdat geen enkele browser de CSS-marges eromheen ondersteunt. Een gids is een slechte plek om daar achteraf achter te komen.

Er zit niets achter een betaalmuur. De gratis versie heeft geen login en geen account, dus elke stap in deze gidsen kun je gewoon doorlopen — wat ook wel zo handig is, want betalen kan sowieso nog niet: alle Stripe-prijs-ID's in de betaalcode staan nog op null. Een gids die pas werkt na een aankoop is een advertentie met stappen erin.

De vier gidsen

Elke kaart eindigt bij het ene ding dat die gids beslecht: de zin die je gelezen wilt hebben, ook als je de rest nooit opent.

• Scriptie schrijven: het stappenplan

  Negen stappen die elk eindigen in iets dat een ander kan lezen, een plan van aanpak met hbo en wo apart, een hoofdstukindeling met een woordendoel per paragraaf, en een weekplanning van twintig weken. De laatste stukken gaan over inleveren als .docx met bijgehouden wijzigingen, en over waar Word beter blijft dan dit.

  Wat het beslecht: vier instellingen — bronstijl, noten, inhoudsopgave, kruisverwijzingen — kosten tien minuten in week 1 of een weekend in week 19. En je eerste volledige versie hoort in week 15, niet in week 19.

• Een pitch deck maken, slide voor slide

  Twaalf slides met elk één taak, in een volgorde die geen gewoonte is maar een bewijsketen: elke slide beantwoordt het bezwaar dat de vorige opriep. Daarna de mechaniek — welke zin je afdrukt en welke je zelf uitspreekt, welke cijfers als eerste gevraagd worden, en repeteren met een klok op een tweede scherm.

  Wat het beslecht: een slide die geen bezwaar beantwoordt is geen korte slide maar een slide om te schrappen. En bij Nederlandse investeerders wegen je aannames zwaarder dan je totalen, dus die zet je naast het getal en niet in een bijlage.

• 20 spreadsheetformules met voorbeelden

  SOM, SOM.ALS, AANTAL.ALS, ALS, VERT.ZOEKEN, X.ZOEKEN, INDEX, VERGELIJKEN, TEKST, de datumfuncties, BET, NHW en CORRELATIE — elk met de Engelse naam ernaast en met een voorbeeld dat echt gedraaid heeft. Er staat één sectie in die je in geen enkele Engelse handleiding vindt: de Nederlandse en Engelse formulenamen in één tabel naast elkaar.

  Wat het beslecht: de puntkomma tussen argumenten mag, de decimale komma niet. =1,5*B2 geeft #VALUE!. Erger is een komma binnen een functie: PMT(0,06/12; 60; 12000) leest 0 en 06 als twee argumenten en rekent door zonder foutmelding.

• Offline doorwerken zonder internet

  Wat Google Docs, Microsoft 365, Notion en Tougather offline doen, hoe je die offlinemodus vooraf aanzet, wat er precies in een back-upbestand zit, en wat browseropslag niet kan beloven. Inclusief wat er gebeurt zodra je weer verbinding hebt.

  Wat het beslecht: bij Google Docs en Notion is offline een gecachete kopie die je vooraf regelt — met precies de verbinding die je gaat kwijtraken. Hier heeft de browser het origineel, en staat er dus ook niets op een server om op terug te vallen.

Gaat je vraag over of, niet over hoe

Wie in de trein de offlinegids opzoekt, stelt een smallere vraag dan wie bepaalt waar zijn team volgend jaar in werkt. Die tweede vraag wordt beantwoord in alle vergelijkingen op een rij: Microsoft 365, Google Workspace, Notion en Excel, elk met een tabel waarin meerdere rijen verlies zijn, en elk eindigend bij een tool die iemand beter kan houden.